woensdag 24 mei 2017

Alternatief én regulier


Voor een goede gezondheidszorg is het belangrijk dat de diverse vormen van geneeskunde naast elkaar kunnen bestaan. Of met andere woorden dat de zachtere en zogenaamde alternatieve methodes of een meer geestelijke aanpak, zoals bijvoorbeeld mindfulness en meditatie, een volwaardige plaats krijgen naast de reguliere, vaak hardere en meer ingrijpende lichamelijke methodes als operaties, bestralingen en chemokuren. Het een kan niet zonder het ander.

Werd acupunctuur een paar decennia terug nog door een behoorlijk aantal mensen als een soort hokus pokus gezien. Inmiddels heeft deze eeuwenoude Chinese geneeswijze zijn bestaansrecht bewezen.

Iemand die al sinds jaar en dag een voorstander is van het positief  samengaan van beide vormen is de Nijmeegse arts Henk Fransen. Mede omdat het inmiddels een feit is dat 70% van de Nederlanders naast zijn of haar reguliere behandeling  ook voor een alternatieve behandeling kiest, zoals bijvoorbeeld haptotherapie, osteopathie, natuurgeneeskunde,  massage en het gebruik van kruiden om maar eens wat voorbeelden te noemen. Het is een ontwikkeling en vooruitgang die niet meer terug te draaien is. Wel zou er veel meer oog voor elkaars kundigheden moeten zijn. En dat gebeurt ook al in diverse praktijken, waar men bewust kiest om beide stromingen naast elkaar te laten bestaan en waar de huisarts, apotheker, chiropractor en psycholoog met elkaar in een pand gehuisvest zijn. Juist omdat men graag wil samenwerken en van elkaar wil leren. 

Werd het lichaam voorheen nogal eens als een machine gezien, die op onderdelen uit elkaar  te halen en herstellen was. Inmiddels weet men beter. Al werd er met die aanpak ook veel  bereikt, denk aan het terugdringen van allerlei infectieziekten. Maar het is een aanpak die tegelijkertijd zijn beperkingen heeft, vooral bij chronische klachten.

Een mens is ook niet alleen zijn lichaam. Hij beschikt ook over een geest, ziel en gevoel. En daarnaast bestaat er zoiets als een zelf genezend vermogen, dat veel meer aangesproken kan worden. Zo blijkt uit onderzoek van arts Henk Fransen dat kankerpatiënten die wekelijks aan een steungroep deelnemen veel minder chemokuren nodig hebben dan degenen die dat niet doen.

Zaken die veel aan onze gezondheid kunnen bijdragen: natuurlijke voeding, ontspanning, een goede slaap en  beproefde ontspanningsoefeningen, zoals yoga, mindfulness en de uit China afkomstige oefeningen: Chi Neng Qigong. De laatste zijn zachte, aandachtige en sierlijke bewegingen gebaseerd op ontspanning. En omdat spanning en stress volop in onze samenleving aanwezig zijn, is het niet verkeerd om bewust met ontspanning aan de slag te gaan.

dinsdag 9 mei 2017

Aanpakkers


Er zijn steeds meer mensen die zelf in hun eigen buurt, stad  of netwerk het initiatief nemen  om een bijdrage te leveren aan de verandering die ze graag zien. Zij willen de wereld een zetje in de goede richting geven naar milieu- en diervriendelijk, maar vooral ook naar een grotere mate van betrokkenheid van mensen en groepen onderling. Zij wachten niet op  initiatieven van de overheid of instellingen, want die zijn vaak log  en zo georganiseerd dat ze eerst aan allerlei regels en eisen moeten voldoen voordat ze tot echte veranderingen overgaan. Liever gaan mensen zelf aan de slag om de verandering die ze willen te realiseren.

Dat heeft al tot veel initiatieven geleid. Een van de bekendste is natuurlijk de voedselbank die zo’n 15 jaar geleden is opgericht voor mensen die te weinig financiële middelen hebben om goed te eten. Omdat veel van die mensen niet kunnen rondkomen hebben ze een aantal keer per week een gezamenlijke maaltijd. Behalve een volle buik levert dat ook sociale contacten en gezelschap op, want daaraan ontbreekt het deze mensen vaak ook. In de grote stad leven veel groepen mensen immers naast elkaar heen. Sommigen vallen echter net buiten de criteria en die kunnen sinds kort in de Gaarkeuken terecht.

 
Een ander zag dit probleem ook en organiseerde een werk- en ontmoetingsplek onder de naam THUIS. Mensen kunnen daar niet alleen voor een kop koffie of thee terecht, maar krijgen daar ook de mogelijkheid om zelf dingen te ondernemen of op te zetten, mede door kennis, materialen en talenten met elkaar te delen en uit te wisselen. Inmiddels is  deze ontmoetingsplek in meer steden gerealiseerd, zoals in Wageningen, Haarlem en Kloosterburen.

Ook worden er netwerken georganiseerd, zoals Bloomily, waarbij mensen vrijwillig kunnen bijdragen aan de zorg voor iemand. Om zo de mantelzorgers te ontlasten.
De insteek van al dit soort initiatieven en projecten is dat mensen uit hun isolement worden gehaald, dat ze kunnen samenkomen en samen aan de gang gaan om hun leefomgeving meer naar hun eigen behoefte in te richten. Of dat ze meer plezier in hun leven krijgen. Dat laatste is duidelijk de insteek van Het Danspaleis. De initiatiefneemster hiervan draait in zorgcentra oude nummers uit hun jonge jaren, waardoor de ouderen helemaal opleven en aan het dansen slaan, want die vroegere liedjes en muziek zitten in hun geheugen gegrift. Ze dansen en jiven erop los.

woensdag 19 april 2017

Van ego naar eco


Onlangs kwam ik de slogan tegen: van ego naar eco.  Dat zou kort samengevat de essentie van deze omslagtijd zijn. En ik denk eerlijk gezegd dat daar veel waarheid in zit, al is het natuurlijk nog lang niet overal waarneembaar. Maar zichtbaar is wel dat een steeds grotere groep mensen minder alleen op zichzelf betrokken is, maar ook oog heeft voor hun omgeving en de mensen om hen heen en daar hun steentje aan willen bijdragen. Zo ontstaan er op allerlei  gebieden inventieve samenwerkingsverbanden en is er steeds meer aandacht voor ecologische en milieuvriendelijke producten en projecten. Soms staan het milieu en de natuur daarin centraal, soms ook het verbinden van mensen of mensen met minder kansen erbij betrekken.

Deze mensen worden ook wel waarmakers genoemd, omdat ze niet afwachten of lijdelijk toezien, maar aan de slag gaan om de verandering die ze willen daadwerkelijk te realiseren. Ik schreef er in een eerdere blog ook al eens over.

Zo ook de dertigers en productontwerpers Simon Akkaya en Maarten Heijltjes. Zij hebben een productontwerpbureau in de voormalige Bijlmerbajes in Amsterdam, waar tot een paar jaar geleden de gevangen nog de was deden. In de voormalige bajes wonen tegenwoordig ook een aantal vluchtelingen, die ze bij hun ontwerpen en werk proberen te betrekken.

Dit ontwerpersduo ontwerpt alleen maar producten met een duurzame of sociale boodschap. Zo hebben ze de Goedzak bedacht. Hierin kunnen mensen spullen stoppen die ze niet meer nodig hebben, maar die nog goed en heel zijn en die anderen wel nodig kunnen hebben of gebruiken. Albert Heijn had hier ook een tijdje een actie mee. Kinderen konden in deze zak een mooi stuk speelgoed aan anderen cadeau  geven. En daarbij mocht het niet om oude meuk gaan, maar om speelgoed dat schoon, heel en compleet was.

Ik word altijd vrolijk van dit soort initiatieven, die soms simpel maar wel effectief zijn en die het delen, lenen en bij elkaar betrokken zijn bevorderen.  Maar het gaat ook over inventiviteit en verbinding, want dat laatste is minstens zo tekenend voor deze tijd.

Zo bedacht het ontwerpersduo ook een duurzame ledlamp, waarbij de armatuur van karton is gemaakt en de constructie door een potlood en een muntstuk van vijf cent bij elkaar wordt gehouden. Hoe simpel en creatief.  Zij noemen het de Zero-waste-lamp. Deze ontwerpers proberen van dingen die normaal als afvalmateriaal worden gezien, zoals bijvoorbeeld papier, karton en kokers, eigentijdse en kekke ontwerpen te maken. En daarbij ook nog oog te hebben voor de sociale aspecten van onze samenleving.

dinsdag 28 maart 2017

Rechtstreeks van de boer


Er zijn tegenwoordig steeds meer mensen die hun groenten en fruit  direct van de boer, tuinder of  voedselcoöperatie  geleverd krijgen via de zogenaamde groenteabonnementen of groentepakketten. In dat laatste geval krijg je eens in de week of eens in de twee weken een groentepakket aan huis geleverd met verse groenten van het seizoen. Soms zitten er ook verse kruiden bij. Ik zelf heb zo’n pakket inmiddels al 25 jaar, als het niet langer is en  dat bevalt me zeer goed. Ik ben er ook veel gevarieerder door gaan eten en creatiever van gaan koken. Al moet ik - eerlijk is eerlijk - bij sommige wintergroenten ook wel eens slikken, als ik weer pastinaak, pompoen of aardpeer in mijn pakket heb. Maar inmiddels heb ik wel geleerd om daar iets creatiefs mee te doen. Zo is de rösti van pastinaak bijvoorbeeld erg lekker.
De meeste mensen doen dat, omdat ze biologisch geteeld fruit en groenten willen zonder pesticiden en dergelijke, maar ook omdat ze  het prettig vinden om deze producten uit hun eigen streek geleverd te krijgen of om de boeren uit de eigen omgeving te steunen. Ook is er een steeds grotere groep mensen die biologisch geteeld fruit en groenten in de zo genoemde boerderijwinkels koopt.  Een relatief nieuw verschijnsel zijn ook de maaltijdboxen met producten uit de eigen streek, waarin alle ingrediënten voor een complete maaltijd zitten. Al is dat laatste een beetje een modetrend en zijn die wel wat duurder. Maar ja, dan hoef je ook niets meer zelf te bedenken en is je hele maaltijd in een keer duidelijk.
Een andere ontwikkeling die zich tegelijkertijd afspeelt, is dat er steeds meer voedselcoöperaties of voedselcollectieven ontstaan. De mensen die lid zijn van zo’n collectief kopen zelf hun biologische producten  bij de boer. Deze zijn over ’t algemeen goedkoper dan in de supermarkt of winkel, maar de deelnemers moeten zich vaak  wel een aantal uur vrijwillig inzetten om  tot productie en verspreiding te komen. Ook is er daarbij veel meer aandacht voor streekproducten, zoals bijvoorbeeld Sint-Jansrogge of Limburgse stroop.
Een andere variant, die daar enigszins op lijkt, zijn de zogenaamde pluktuinen. Het kan gaan om bloementuinen, waar allemaal verschillende bloemen zijn ingezaaid. De mensen mogen daar zelf een bos bloemen van samenstellen. Maar er zijn ook pluktuinen, waar mensen eerst zelf fruit  geplant en gekweekt hebben en waarvan men vervolgens in de zomer de vruchten, bessen,
bramen en frambozen zelf kan oogsten en opeten.

woensdag 15 maart 2017

Verbondenheid doet goed


Verbondenheid is een belangrijke waarde in een mensenleven. Verbinding hebben met de mensen om ons heen is zelfs één van de basisbehoeften en misschien na veiligheid en geen honger hebben wel een van de belangrijkste behoeften. Mensen worden gelukkig van verbinding met anderen, maar ook van verbinding met de dingen om ons heen. Als je van de buren eens tuingereedschap of de trapladder kunt lenen, elkaars pakjes van de postbode kunt aannemen of een gezamenlijke buurtbarbecue of snoeidag organiseert, worden de meeste mensen daar blij van.

Mensen zoeken op de een of andere manier ook altijd naar verbondenheid en gemeenschappen en worden over ’t algemeen gelukkig van contact, heelheid en verbinding, aldus de Amerikaanse schrijfster Lynn MC. Taggert. En de vooruitstrevende wetenschappers geven haar daarin gelijk. In tegenstelling tot de wetenschappers van vroegere tijden, want die zagen de mens vooral als een competitief wezen.

Niets is zo schadelijk voor een mens als isolement op wat voor een manier dan ook.  Nabijheid en ergens bij horen is van levensbelang, zei jaren geleden ook al de psycholoog John Bowlby. Maar wat houdt nabijheid eigenlijk in? Tegenwoordig kunnen we elkaar heel gemakkelijk via allerlei nieuwe media als Facebook, Twitter, smartphones en apps  bereiken. En hoe prettig dat op zich ook is, het kan ook een illusie van contact geven en je misschien zelfs wel afhouden van daadwerkelijk bij elkaar op bezoek gaan of over de vloer komen.  Om ons echt met elkaar verbonden te voelen is het belangrijk dat we elkaar ook kunnen zien, horen, voelen en aanraken. Alle zintuigen zijn er, als het goed is, bij betrokken. Nabijheid, iemand kunnen zien en aanraken zijn heel wezenlijk in het contact tussen mensen en vergroten het helend vermogen. Liefdevolle aanrakingen zorgen er namelijk voor dat er oxytocine wordt aangemaakt. Dat is een hormoon  dat een prettig gevoel geeft - het wordt ook wel het gelukshormoon genoemd - en de verbinding met de ander versterkt.  
Om echt toegang te krijgen tot iemands binnenwereld  zullen we moeite moeten doen om elkaar te leren kennen. En dat laatste is een voortdurend proces, het is niet iets wat je één, twee, drie bereikt. Wat voor echt contact ook heel belangrijk is, is dat je jezelf accepteert.  Acceptatie ligt altijd ten grondslag aan verbinding.

zaterdag 25 februari 2017

Af en toe een tandje terug


Stress ligt in deze hectische tijden snel op de loer. We willen veel, hebben vaak meerdere functies en moeten nogal eens  diverse  ballen in de lucht zien te houden. Daarnaast  communiceren we  ons een slag in de rondte. Alleen al het bijbenen van alle nieuwe gadgets en media slokt de nodige tijd op, al levert dat natuurlijk ook contacten, informatie en leuke nieuwtjes  en weetjes op. Maar voordat je het weet blijf je er veel langer mee bezig dan je lief is.

Bewust lege tijd in je agenda houden of inplannen is een goed tegenwicht tegen een te druk leven, maar ook wandelen, in de tuin werken, sporten en yoga of mindfulness beoefenen zorgen dat er meer rust in je hoofd en in de hectiek van alledag komt. Met name Transcendente Meditatie vermindert de stress aanzienlijk, zo is door divers onderzoek aangetoond, omdat het een diepe rusttoestand teweegbrengt.  En omdat stress inmiddels een grotere risicofactor factor voor overlijden blijkt te zijn dan bijvoorbeeld roken is het niet verkeerd om zelf die ontspanning bewust wat meer in ons leven te verweven.

Dat kun je op allerlei manieren doen. Alleen al een half uur per dag in de buitenlucht wandelen draagt bij aan het behoud van onze gezondheid, zo vertelde arts en chirurg Karlien Bongers me ooit. Volgens haar komt dat, omdat ons lichaam is ingesteld op bewegen. Het is niet gemaakt om de hele dag op een stoel te zitten. Bovendien maakt bewegen stoffen vrij in de hersenen die voor een geluksgevoel zorgen. Ik ken dat zelf heel goed, als ik bijvoorbeeld flink in de tuin in de weer ben geweest of een fiks aantal baantjes heb gezwommen. Maar ook heerlijk in het zonnetje zitten of werken, de tuin wieden of het pad vegen is goed, omdat zonlicht de productie van vitamine D vergroot.
Maar de mind is natuurlijk ook belangrijk. Positief denken en je niet al te zeer door tegenslagen uit het veld laten slaan draagt zeker aan je geluk bij. Een Optimistische levensinstelling is het krachtigste en goedkoopste medicijn, zo zegt arts Thierry Janssen.  Blijven hangen in boosheid of wrok vreet aan een mens, terwijl als je iemand kunt vergeven dat veel stress scheelt.

vrijdag 20 januari 2017

We leven in een overgangstijd


Hoogleraar Jan Rotmans zegt het zo mooi: we leven niet in een tijdperk van veranderingen, maar in een verandering van tijdperk. Dat is mede te danken aan de grote technologische doorbraken van de afgelopen jaren, die het weefsel van onze samenleving en de structuur van de economie grondig veranderen.

We zitten volgens hem in de overgang van een centraal van bovenaf georganiseerde samenleving naar een van onderop gestuurde netwerksamenleving, waarin er allerlei kleinschalige initiatieven vanuit mensen zelf ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan het verschijnsel van deelauto's, Airbnb, het delen van gereedschap, kleding en boeken, maar ook aan de toename van andere, meer gemeenschappelijke woonvormen. Een dergelijke nieuwe wind heeft niet meteen een duidelijke richting, maar je ziet wel dat er veel creatieve mensen zijn die door het systeem heen breken en eigen creatieve oplossingen bedenken, zoals bijvoorbeeld de Delftse student Boyan Slat, die een systeem bedacht voor het opruimen van het vele plastic in onze oceanen.  





Een dergelijke omwenteling of transitie begint vaak bij een kleine groep, maar breidt zich langzamerhand uit. De initiatieven gaan vaak om meer menselijke waarden, kleinschaligheid  en om een andere omgang met het milieu. Voorbeelden daarvan zijn bijvoorbeeld het initiatief van Hugo Borst om de ouderenzorg menselijker te maken en het ontstaan van Buurtzorg, dat zich op de eerste plaats op de zorg voor mensen wil richten en niet op allerlei formaliteiten. Maar ook het idee om wegwerpborden niet langer van plastic te maken, maar van palmbladeren, zoals onlangs iemand bedacht, is hieronder te scharen.



Kort gezegd wil men van controle naar ruimte voor eigen initiatief, van doelmatigheid naar aandacht en tijd voor de ander, van regelzucht naar keuzevrijheid  om maar eens een paar voorbeelden te noemen. De aandacht gaat niet meer voornamelijk uit naar de kosten en baten, maar naar de kwaliteit.



Het zijn de mensen die een transitie mogelijk maken door een oorspronkelijk idee of oplossing te bedenken en daarmee gewoon aan de slag gaan, ook al weten ze de uitkomst nog niet. Het zijn niet de instituties of organisaties die daarin leidend zijn, want die zitten te veel vast aan het oude en hoe het hoort. En aan hun belangen! Het zijn vooral de friskijkers en  dwarsdenkers die nieuwe paden inslaan en nieuwe ideeën creëren.  



Het nieuwe is er echter niet zo maar. Het vraagt geduld en vertrouwen om tot die omslag te komen. En er is vaak ook een persoonlijke transitie voor nodig. Je moet loslaten wat je hebt zonder te weten wat je krijgt! Dat is voor veel mensen terecht moeilijk. 


zondag 8 januari 2017

Ontworstelen


Al surfend op internet kwam ik een leuk nieuw begrip tegen, namelijk ontworsteling.

Je ontworstelen aan allerlei dingen die je vaak uit gewoonte en bijna vanzelfsprekend doet, terwijl je dat soms eigenlijk niet meer wilt en het bovendien vaak niet echt iets toevoegt aan de kwaliteit van je leven. Daar niet meer vanzelfsprekend aan meedoen geeft levenslust en  meer ruimte  tot expressie. Het maakt je minder tot een gewoontedier. Dus het kan de moeite waard zijn om je te ontworstelen aan allerlei zaken die nu eenmaal zo horen of zouden moeten gebeuren.

Neem bijvoorbeeld het voorstelrondje bij een vergadering of overleg, waar een groep mensen voor ’t eerst bij elkaar is. Er wordt gezegd: stel je zelf ’t liefst in een paar woorden of in één zin voor, zodat we aan de slag kunnen,  maar algauw doet vrijwel niemand dat meer en wordt er, voordat je er erg in hebt, een hele lijst van allerlei vroegere ervaringen, werkzaamheden, banen en  hobby’s bij gehaald. Eigenlijk is het zonde van de tijd, want het voegt in feite niets toe en het maakt dat je niet meteen aan de slag kunt gaan met waar je eigenlijk voor bij elkaar was.

Als we niet uitkijken hangt ons leven van dat soort verplichte nummers aan elkaar. Denk bijvoorbeeld aan de nietszeggende, obligate kerstkaarten die we elk jaar weer versturen. Op zich is daar natuurlijk niets tegen, maar voegt het ook echt iets toe? Leuker is het om iemand persoonlijk uit te nodigen voor bijvoorbeeld een wandeling, het gezamenlijk opmaken van de restjes van het kerstdiner, een bezoekje aan een nieuwe tentoonstelling. Of om samen een nieuwe bezigheid of hobby op te pakken, zoals bijvoorbeeld zeefdrukken, samen de salsa of de vijf ritmes gaan dansen. Om maar eens iets te noemen. Doe niet uit gewoonte mee aan wat de sociale cultuur of norm is, zeker als deze je niet echt bevalt. Soms blijf je  bijvoorbeeld puur uit gewoonte contact houden met je vroegere schoonfamilie of vrienden  uit je studietijd met wie je je eigenlijk nauwelijks meer verbonden voelt of echt iets te delen hebt. Het zijn verplichte nummers geworden.
Daarmee is niet gezegd dat die oude vriendschappen of bezigheden niet goed zouden zijn. Als je er blij van wordt, moet je het vooral doen, maar over ’t algemeen leveren frisse of nieuwe gewoontes en plannen je meer levensvreugde op dan het te lang blijven gaan van uitgesleten paden.