vrijdag 20 januari 2017

We leven in een overgangstijd


Hoogleraar Jan Rotmans zegt het zo mooi: we leven niet in een tijdperk van veranderingen, maar in een verandering van tijdperk. Dat is mede te danken aan de grote technologische doorbraken van de afgelopen jaren, die het weefsel van onze samenleving en de structuur van de economie grondig veranderen.

We zitten volgens hem in de overgang van een centraal van bovenaf georganiseerde samenleving naar een van onderop gestuurde netwerksamenleving, waarin er allerlei kleinschalige initiatieven vanuit mensen zelf ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan het verschijnsel van deelauto's, Airbnb, het delen van gereedschap, kleding en boeken, maar ook aan de toename van andere, meer gemeenschappelijke woonvormen. Een dergelijke nieuwe wind heeft niet meteen een duidelijke richting, maar je ziet wel dat er veel creatieve mensen zijn die door het systeem heen breken en eigen creatieve oplossingen bedenken, zoals bijvoorbeeld de Delftse student Boyan Slat, die een systeem bedacht voor het opruimen van het vele plastic in onze oceanen.  





Een dergelijke omwenteling of transitie begint vaak bij een kleine groep, maar breidt zich langzamerhand uit. De initiatieven gaan vaak om meer menselijke waarden, kleinschaligheid  en om een andere omgang met het milieu. Voorbeelden daarvan zijn bijvoorbeeld het initiatief van Hugo Borst om de ouderenzorg menselijker te maken en het ontstaan van Buurtzorg, dat zich op de eerste plaats op de zorg voor mensen wil richten en niet op allerlei formaliteiten. Maar ook het idee om wegwerpborden niet langer van plastic te maken, maar van palmbladeren, zoals onlangs iemand bedacht, is hieronder te scharen.



Kort gezegd wil men van controle naar ruimte voor eigen initiatief, van doelmatigheid naar aandacht en tijd voor de ander, van regelzucht naar keuzevrijheid  om maar eens een paar voorbeelden te noemen. De aandacht gaat niet meer voornamelijk uit naar de kosten en baten, maar naar de kwaliteit.



Het zijn de mensen die een transitie mogelijk maken door een oorspronkelijk idee of oplossing te bedenken en daarmee gewoon aan de slag gaan, ook al weten ze de uitkomst nog niet. Het zijn niet de instituties of organisaties die daarin leidend zijn, want die zitten te veel vast aan het oude en hoe het hoort. En aan hun belangen! Het zijn vooral de friskijkers en  dwarsdenkers die nieuwe paden inslaan en nieuwe ideeën creëren.  



Het nieuwe is er echter niet zo maar. Het vraagt geduld en vertrouwen om tot die omslag te komen. En er is vaak ook een persoonlijke transitie voor nodig. Je moet loslaten wat je hebt zonder te weten wat je krijgt! Dat is voor veel mensen terecht moeilijk. 


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen