De Geefeconoom

Het leuke van mijn werk is dat er vaak allerlei inspirerende mensen mijn pad kruisen. Zo kwam ik ook Robert Vesseur tegen. Iemand die bedrijfskunde heeft gestudeerd en jaren werkzaam  was als beleggingsadviseur bij een bank met idealen. Maar desondanks ging de nadruk op targets en winst hem tegenstaan en gooide hij het roer op een gegeven moment radicaal om. Hij kwam erop uit dat de waarde van alle transacties vooral in het geven zit. Geven is een positieve impuls en daar zouden we ons volgens hem op moeten richten.

Toen dat idee zich bij hem uitkristalliseerde werd hij in zijn ideeën hierover bevestigd door een toevallig teken, zoals wel vaker het geval is als je iets doet wat echt bij je past. Zo zag hij in de supermarkt een tijdschrift liggen met op het omslag een groot hart met muntjes en daaronder de kop: De geest van geld. Dat is precies waarover het gaat, dacht hij, we moeten af van het idee dat we alsmaar meer moeten hebben en van het voor wat, hoort wat. In plaats daarvan zouden we ons meer kunnen richten op geven, op dat wat we bij te dragen hebben. Belangrijk daarbij is wel dat je erop durft te vertrouwen dat je terugkrijgt  wat je nodig hebt, want als je steeds in de angst voor het tekort schiet, ondermijn je jezelf.  

 
Een mooi idee, maar hij begreep (slik, slik) wel dat hij ’t eerst zelf in praktijk moest brengen. Dus heeft hij zijn huurhuis opgezegd,  zijn spullen weggegeven – behalve z’n backpack, telefoon en laptop – en  zo een tijd zonder geld  geleefd. Hij zette zijn keuze ook online en kreeg een stortvloed van positie reacties.  Mensen willen graag geven, zo merkte hij.  Ze nodigden hem uit om een tijd in hun huis te wonen, als dat een poosje leegstond, boden hem eten, een lift en zelfs een kaartje voor Lowlands aan. Geven haalt ’t beste in mensen naar boven, zo merkte hij tijdens die vier maanden zonder geld.

Deze ervaring overtuigde hem ervan dat geven en delen positieve handelingen zijn, die je bevrijden   van de te grote nadruk op hebben, op steeds meer hebben en winst moeten maken. Dus richtte hij de stichting “De geefeconomie” op om mensen en netwerken die de focus leggen op geven en ontvangen met elkaar te verbinden. Hij geeft er lezingen over en organiseert waardecirkels: hoe willen we dat de wereld er morgen uitziet en welke rol speelt geld daarin? De mensen die daaraan deelnemen, mogen achteraf zelf bepalen wat ze ervoor geven.

Op mij maakten zijn oprechtheid en lef veel indruk. Ik realiseerde me opeens hoe snel ik in de angst voor het tekortschiet en hoe me dat in de tang kan houden. Door me meer op geven en delen te richten is dat behoorlijk veranderd. Mijn leven is er een stuk vrolijker op geworden.

Slim idee wordt praktijk

 

Een tijdje terug schreef ik er nog over, over het feit dat er in de zorg zoveel onnodig wordt verspild,  vooral door veel regelgeving en omdat zelfs een ongeopend pak verband of luiers niet teruggenomen mag worden, want je weet maar nooit… En tot hoeveel onnodige verspilling dit wel niet leidt.
Alleen in Nederland  blijken er jaarlijks al 100 miljoen euro aan medicijnen in de prullenbak te verdwijnen. Dat zou toch eigenlijk anders moeten en kunnen, vooral omdat sommige medicijnen peperduur zijn. Dat dacht  een slimme apothekersassistente, die deze verkwisting dagelijks met lede ogen aanzag, ook. Dus ontwikkelde zij het idee  om medicijnen per verpakking te laten sealen  en van een sensor te voorzien die de temperatuur van de medicijnen aangeeft,  want het grootste bezwaar voor het terugnemen van medicijnen is dat deze  niet te warm mogen zijn geworden, want dan verliezen ze hun werking. Sommige medicijnen mogen trouwens ook weer niet te koud staan.

Een simpele oplossing waarmee veel geld wordt bespaard en die inmiddels ook door de KNMG is overgenomen. Geld dat vervolgens de care weer ten goede kan komen: de dagelijkse zorg en aandacht voor kwetsbaren, zieken  en ouderen. 

Van slimme ideeën, oorspronkelijke geesten en creatieve oplossingen moeten we het volgens mij hebben in deze tijd. Door tegendraadse visies en mensen die ergens voor durven gaan, kan er een andere economie ontstaan, waarin waarden als delen, verbinden en samenwerken de boventoon voeren in plaats van het grote geld. En wie goed om zich heen kijkt, merkt dat er steeds meer van dit soort mensen komen. Zij starten vaak kleinschalige initiatieven, maar de kracht die ervan uitgaat is groot en werkt nogal eens als een olievlek. Waarschijnlijk is er binnenkort ook iemand die een systeem heeft bedacht waarmee we andere verband- en zorgmaterialen  al dan niet geopend kunnen retourneren of hergebruiken. Ik juich het toe.

Stadsbijen op het stadhuis

 

Het gaat slecht met de bijen. Door het gebruik van te veel pesticiden in onze land- en tuinbouw, maar ook in onze achtertuinen,  dreigen steeds meer bijen het loodje te leggen met alle kwalijke gevolgen vandien. Met name door het grootschalige gebruik van de zogenoemde neonicotinoïden krijgen bijen last van geheugenverlies en oriëntatiestoornissen, waardoor ze minder efficiënt stuifmeel kunnen verzamelen en de korf niet meer terugvinden. Een gebrekkige bestuiving heeft nogal wat gevolgen  voor onze voedselvoorziening, want bijen bestuiven maar liefst 70% van onze landbouwgronden. Vandaar dat de noodklok is geluid en er massaal  is geprotesteerd tegen het gebruik van deze pesticiden, wat in Europa tot een voorlopig verbod van een aantal bestrijdingsmiddelen heeft geleid.
Maar de financiële belangen van de producenten van deze middelen zijn groot, enorm groot, dus de strijd is nog lang niet gestreden. Bovendien zijn alle gebruikte landbouwgiffen ook niet zomaar uit ons ecosysteem verdwenen.  

Gelukkig zijn er ook mensen en instellingen die hier positieve initiatieven tegenover stellen. Zo zag ik van de week op de tv dat jongeren bewust bekend worden gemaakt met het vak van imker en een eigen bijenkast krijgen, want de meeste imkers zijn inmiddels vijftigplussers.  Ook in Nijmegen hebben meerdere organisaties de koppen bij elkaar gestoken, waardoor er deze week vier bijenkasten op het stadhuis van Nijmegen worden geplaatst. Het begin van een bijenkastennetwerk door heel Gelderland.

Nu is het houden van bijen in de stad niet nieuw, maar het bijzondere aan dit project is de samenwerking tussen zorg- en natuurorganisaties. Voor de cliënten van Iriszorg is het een unieke vorm van dagbesteding, die ze ook nog eens erg waarderen. Voor de Gelderse Natuur- en Milieufederatie draagt het  bij aan een gezonde populatie bijen in Gelderland. Directeur Vintges: ‘Het voordeel van de stad is dat bijen altijd wel voedsel vinden in parken en tuinen. Het groen in de steden is vaak diverser dan dat op het platteland. De bijen hoeven dus minder ver te vliegen.’

De gemeente Nijmegen is de eerste die de bijenkasten van IrisZorg plaatst. ‘Maar de bedoeling is dat andere gemeenten, bedrijven of bewoners ook hun dak of tuin beschikbaar  stellen’, aldus Ingrid Kerkvliet, een van de initiatiefnemers. ‘Hoe hechter  dit netwerk wordt, hoe beter het is.’  

Slow care

Ook in de gezondheidszorg zie je steeds meer kleinschalige initiatieven ontstaan, waarin  hart en bezieling er weer toe doen en  de mens centraal staat. Zo las ik van de week over Slow Care voor meervoudig gehandicapten. Ouders die vonden dat hun dochter verpieterde in een grote wooninstelling namen het initiatief om zelf  kleinschalige woonvoorzieningen voor deze groep te creëren. Belangrijke pijlers daarbij: een duurzame woning als helende omgeving en verzorgers die uit roeping dit werk willen doen. Nu geldt dit laatste voor heel wat verzorgers en verpleegkundigen. Maar ze krijgen er meestal de tijd niet voor. Daar is zogenaamd geen geld voor, terwijl dat er vaak wel is voor allerlei dure managementlagen en overheadkosten.

Het is het zoveelste initiatief op rij in de zorg, waarin juist in die managementslagen wordt gesnoeid en aandachtsvolle zorg weer centraal komt te staan. Als het even kan in een kleinschalige werk- of woonvorm, omdat dat veel meer een warme, veilige plek biedt dan al die grootschalige, onpersoonlijke gebouwen en tehuizen, die vaak ook nog eens klauwen vol geld kosten.

Je hebt al de Thomashuizen (voormensen met een verstandelijke beperking),  de Herbergiers (voor dementerende ouderen), de hospices (voor stervenden) en natuurlijk Buurtzorg, dat met een niet te stuiten opmars in Nederland bezig is.  Allemaal bewijzen ze dat het anders kan en dat mensen zich graag verbonden voelen of ze nu zorger zijn of verzorgd worden. En het is vreemd genoeg vaak niet eens duurder. Het is maar net waar je de prioriteiten legt.

Het zijn allemaal kleine initiatieven die van onderop ontstaan, omdat mensen zien dat het anders kan, ze vanuit oprechte intenties willen werken en keuzes willen maken die hen voeden en verrijken in plaats van uitputten of tot een verdere verschraling van de zorg leiden.
Slow Care - een prachtige uitdrukking ook, omdat daarin de aandacht, tijd en oprechte zorg zo doorklinkt. Even alle tijd voor de kwetsbare ander, die dat zo nodig heeft. 

Geven en delen is de nieuwe trend

 

Ik ontwaar een trend – zeker bij de jongere generatie – die me blij maakt en dat is de gewoonte om minder op bezit gespitst te zijn, maar meer op geven, samen delen en het beste van henzelf bijdragen zonder er meteen iets voor terug te hoeven krijgen.

Waren we lange tijd verzot op hebben en kopen en vooral op nog meer hebben en kopen  - het geld groeide  immers tot in de hemel - de laatste tijd zie je een gezonde tegenbeweging ontstaan, waarbij delen, ruilen en geven steeds belangrijkere principes worden. Misschien  nog in kleine kring, maar het straalt wel langzaam uit.

Waarom zouden we thuis bijvoorbeeld allemaal een boormachine, grasmaaier of  diepvrieskist hebben of een eigen geldverslindende auto voor de deur hebben staan, terwijl je dat soort dingen ook heel gemakkelijk – zeker met behulp van internet en de moderne elektronica - kunt delen met elkaar.  Er zijn dan ook steeds meer mensen die hun bezit delen: van coachsurfen, de opbrengst van de moestuin tot de zonne-energie die in de straat gezamenlijk wordt opgewekt.  Of die onderling diensten ruilen: de een kookt een gezonde thuismaaltijd of bakt een taart, de ander knapt de tuin op, repareert de fiets  of stemt de piano. Met gesloten beursen wordt er uitgewisseld. Niet alleen spullen, maar ook kennis, ervaring, inspiratie, werk – en denkkracht. En dat allemaal zonder de torenhoge tarieven die het bedrijfsleven en de advieswereld hiervoor vragen.

Blijkbaar definiëren we ons minder met eigendom, maar komt de focus meer te liggen op geven en ontvangen en gaat het ons er steeds meer om dat we ons steentje kunnen bijdragen. Het gebeurt nu misschien nog in kleine kring, maar het is zich wel als een olievlek aan ’t verspreiden.

De crisis helpt ons daar uiteraard een handje bij , maar ook de vele schandalen en uitwassen  die er bij banken en bedrijven hebben plaatsgevonden hebben tot deze ontwikkeling bijgedragen.
Zou ‘the power’ uiteindelijk dan toch nog bij ‘the people’ komen?



* Een groter artikel hierover heb ik geschreven voor het zomernr. van het tijdschrift 'Genoeg'

8 uur overwerken voor 't goede doel

Ik heb net meegedaan aan  8 uur overwerken voor het goede doel in de Waarmakerij in Nijmegen. Een initiatief waarbij mensen zich na de gewone werkdag vrijwillig een avond lang - van 18.00 tot 2.00 uur ’s nachts - op allerlei manieren inzetten om het goede doel aan een betere & heldere  boodschap, communicatie, marketing, merchandising, enzovoort te helpen, want daaraan ontbreekt het ze ondanks hun goede wil nogal eens, ook omdat  meestal maar een paar mensen de kar trekken.

In groepjes van vijf personen worden de koppen bij elkaar gestoken, er wordt flink gebrainstormd, waarbij iedereen zijn of haar kennis en kunde inbrengt, en al snel wordt er aan de slag gegaan om de gewenste doelen te realiseren, waarbij de sociale media veel aandacht  krijgen. En het mooie is dat de jonge professionals dit op hun laptops in een mum van tijd voor elkaar krijgen. De een ontwerpt een logo, website, nieuwsbrief of slogan; een ander zoekt contacten en mogelijkheden bij bedrijven, verzint acties of zorgt voor moderne, meer tot de verbeelding sprekende materialen en visualisaties. Op het eind van de avond wordt het resultaat gepresenteerd, nadat we tussentijds een paar keer met z’n allen en de coaches bij elkaar zijn gekomen om uit te wisselen wat er tot dan toe tot stand is gebracht.   

Niet alleen leuk, inspirerend en vruchtbaar om te doen, maar ook werd er nog eens heel goed voor ons gezorgd in de vorm van lekker eten & drinken, allerlei energiegevende hapjes,  een stoelmassage en opzwepende trommelsessie tussendoor; die mensen deden dat ook weer belangeloos. Het idee hierachter is dat, als er goed voor je wordt gezorgd, je alle aandacht, inzet en creativiteit kunt geven om het goede doel vooruit  helpen. En daar gaat het ten slotte om.

Zorgmiddelendepots

De kosten van de gezondheidszorg rijzen de pan uit en dat zal voorlopig ook nog wel zo blijven, als we voor alle kwalen, ziekten, problemen en schoonheidsfoutjes een oplossing willen. Echt alles moet uit de grote pot met geld worden betaald:  van brillen, lenzen, steunzolen, snurkpoli’s tot speciale badpakken voor vrouwen die een borstamputatie hebben ondergaan. Alsof ze dat opeens niet meer zelf kunnen betalen of niet door een vriendin, moeder of oma die handig is met draad en naald kunnen laten oplossen.

Om de zorgkosten enigszins binnen de perken te houden wordt er door de politiek met name aan de onderkant van het zorgpakket gesleuteld, terwijl dat mijns inziens veel meer aan de kant van de topzorg zou moeten gebeuren, aan de te dure en soms te lang doorgezette behandelingen die slechts een paar dagen levenswinst opleveren.

Maar ondertussen dreigen veel zorgmiddelen steeds meer uit eigen zak betaald te moeten worden. Misschien is het daarom een idee om in navolging van de voedselbanken en weggeefwinkels een soort zorgmiddelendepots te beginnen, waar mensen allerlei overtollig materiaal dat ze over hebben of nog ongebruikt in de kast hebben liggen, kunnen afleveren, zoals verband, pleisters, luiers, teena lady’s, rollators, loopstokken, op het bed bevestigbare leesplankjes, bedmatjes, antislipmatten,  douchestoelen, handvaten voor bij het bad enzovoorts. Het voorkomt niet alleen verspilling, want zelfs apothekers nemen nog geen  ongeopend pak luiers of medicijnen terug.  Maar het kan ook uitkomst bieden aan mensen die  het geld niet hebben om dat soort zaken zelf te betalen. Dezen kunnen het daar dan gratis op komen halen.  

Wat mij betreft zouden er ook nog onaangebroken, vrij onschuldige medicijnen bij kunnen komen, want ook daar wordt dagelijks een enorme berg van weggegooid, maar dat zal waarschijnlijk nooit gaan lukken. Omdat het natuurlijk best wel link is, maar vooral  ook omdat de farmaceutische industrie een te grote macht heeft en dat absoluut niet wil. Maar sommige, wat onschuldiger medicijnen zouden  - geseald in een speciale verpakking, zoals een verpleegkundige onlangs heeft geopperd – op die manier niet alleen ongeopend naar de apotheek terug kunnen om alsnog gebruikt te worden, maar op den duur misschien ook in zo’n depot een plaatsje kunnen vinden.