Hoe houd je je hersenen gezond

Dat kun je doen door te zorgen voor gezonde voeding, voldoende slaap en beweging.

Vooral vitamines, mineralen en omega- 3 vetzuren zijn belangrijk voor een gezond brein. Krijg je te weinig van deze stoffen binnen, dan kun je je moeilijker concentreren en vergeet je sneller iets.

Maar ook voldoende slaap is belangrijk. Tijdens het slapen krijgen je hersenen een soort wasbeurt. Je brein krimpt iets, waardoor er hersenvloeistof doorheen kan stromen en afvalstoffen worden weggespoeld.

Maar ook fysieke beweging is belangrijk, omdat je hersenen hierdoor goed doorbloed raken en er sneller nieuwe hersencellen worden aangemaakt.

Hierdoor verbetert je geheugen en verminder   je de kans op stress en depressie. 

Opvallende bomen in het Goffertpark

 Het Goffertpark in Nijmegen staat bekend om zijn vele bijzondere bomen. Er zijn met name veel esdoorns te zien. Wel 200 soorten die allemaal prachtige herfstkleuren  hebben. Van lichtgroen  naar geel, rood en uitbundig rood! Tegen de blauwe lucht zijn ze extra mooi en komt hun verscheidenheid aan vormen goed tot hun recht.

De suikeresdoorn die ook op de vlag van Canada staat is zeker het noemen waard.

Van het afgetapte sap van deze boomsoort maakt men een zoete siroop , die bij ons beter bekend staat als ahornsiroop.

Mocht je eens in de buurt zijn , dan is een wandeling in dit park dik de moeite waard.

Water geven

 Water geven is een noodzakelijk  onderdeel  van tuinieren. Toch roept het ook nogal wat vragen op. Hoeveel water moet ik geven en welk tijdstip is het beste.

Het beste is om vroeg in de ochtend of 's avonds water te geven om verdamping te voorkomen.

Eens per week je planten flink begieten is beter dan een dagelijkse scheut die snel verdampt in zon en wind. 

Kraanwater  is voor de meeste planten een prima optie, maar regenwater  heeft ook zijn voordelen. Het is beter voor het milieu en er zit minder chloor in. 

Daarnaast hebben zuur minnende gewassen, zoals blauwe bessen regenwater nodig vanwege de PH-waarde.

Basisinkomen biedt kansen

We leven in een transitietijd - ik schreef er al eerder over - waarin de snelheid van de technologische veranderingen vaak groter is dan het vermogen tot aanpassing. Hoe groot de voordelen hiervan ook mogen en kunnen zijn, niet iedereen kan hier even goed in mee. Mede door de snelheid van de informatierevolutie  zijn sommige vaardigheden, zoals veel ambachtelijk handwerk of routineklussen, niet meer zo nodig in deze tijd. Andere vaardigheden zijn inmiddels verouderd. Bovendien nemen robots en slimme software steeds meer taken van mensen over. Dat is bijvoorbeeld sterk het geval bij boekhoudkundige zaken en taken, maar ook in de zorg gebeurt dit al.

Er is dus minder vraag naar arbeidskrachten. Soms ook wordt vanuit besparingskosten eenvoudig werk uitbesteed aan landen waar de lonen een stuk lager liggen, zoals bijvoorbeeld in China of India. Het gevolg: er verdwijnen nogal wat banen! Om dit op te vangen worden er door de overheid miljarden in allerlei reintegratietrajecten gestopt, maar die slaan op de arbeidsmarkt lang niet altijd aan. Voor een groot gedeelte ook omdat er gewoon minder werk is. Maar het is blijkbaar moeilijk voor politici om hier eerlijk over te zijn.

Door deze ontwikkelingen komt het idee van een basisinkomen steeds weer terug. Mede als een antwoord op  de  grote veranderingen die nu eenmaal bij een overgangstijd horen.  Persoonlijk denk ik dat het uiteindelijk ook die kant opgaat, al zal het nog heel wat voeten in de aarde hebben voor het zo ver is, want het vraagt om een behoorlijke omslag in ons denken.

Toch stemmen de sociale experimenten op dit gebied hoopvol. Zo is er in het Canadese Dauphin aan 2500 gezinnen vier jaar lang een gratis basisinkomen gegeven, omdat men wilde weten: hoe reageren de mensen hierop? Wat doen ze ermee?  En wat bleek? Ze gingen inderdaad minder uren werken, maar niet de hele dag op de bank zitten, zoals vaak wordt gedacht.  Ze gebruikten hun geld om zich te ontwikkelen  of andere dingen te ondernemen. Ze begonnen bijvoorbeeld een kapsalon aan huis, een boekwinkeltje of garage.  Er ontstond als het ware een nieuwe kleine arbeidsmarkt, waarbij ook geruild en gedeeld werd.

Andere in het oog springende en misschien nog wel belangrijkere effecten waren dat getrouwde vrouwen  zelfstandiger werden en dat de depressies en geestelijke problemen in een rap tempo kelderden. Maar ook de fysieke klachten namen aanzienlijk af. Behalve dat het voor de mensen zelf aangenaam is, scheelt het ook weer een flinke kostenpost.

Het basisinkomen zou dus  best weleens een win-win situatie  kunnen betekenen. Ik heb er in ieder geval wel oren naar.

Minder medicaliseren

We hebben natuurlijk een goede gezondheidszorg in Nederland, zeker als je het met andere landen vergelijkt, maar er gaat jaarlijks wel  94 miljard euro in om. Dat is geen sinecure en moet goedkoper kunnen, vinden ook veel artsen.

Vaak wordt er gezegd: het toenemende aantal ouderen maakt de zorg duur, maar dat blijkt in de praktijk niet te kloppen. Slechts 15% van de zorgkosten wordt aan ouderen besteed. Ook met de patiënten praten of overleggen maakt de zorg niet duur, want daardoor zien ze nogal eens af van schadelijke behandelingen. Integendeel, de prijs lijkt juist te stijgen wanneer er snel tot een behandeling wordt overgegaan

Volgens kenners en een  groot aantal artsen  zou een derde van de kosten bespaard kunnen worden wanneer artsen en behandelaars meer met de mensen praten en deze betrekken  in het proces en de eventuele behandeling. Dat gebeurt echter nog nauwelijks.  Door dat wel te doen zou je de behandeling meer kunnen laten overgaan in begeleiding. In plaats van: u vraagt, wij draaien, kan men dan overleggen wat wel of niet zinnig is. Wanneer artsen de tijd nemen om met de patiënt te praten, worden er andere beslissingen genomen, zo leert de ervaring en ontstaat er meer ruimte om af te zien van een behandeling die veel schade of toxatie veroorzaakt.

Bovendien worden er in een ziekenhuis veel dingen voor de zekerheid gedaan. Screeningen of echo’s worden bijvoorbeeld nogal eens dubbel gedaan. Bij mensen die in het ziekenhuis liggen wordt uit gewoonte elke dag bloed geprikt, terwijl dat eigenlijk een overbodige handeling is, maar desondanks doet men het uit gewoonte toch. Volgens de cijfers is het maar liefst bij  30 tot 50% van de behandelingen onduidelijk of deze wel voldoende resultaat opleveren. Wat daarin meespeelt, is dat artsen in het huidige systeem voor verrichtingen worden betaald. En ja, dan vinden ze ook meer plaats en wordt er niet altijd even efficiënt mee omgegaan. Buisjes in de oren bij een kind en diens amandelen knippen kan bijvoorbeeld gemakkelijk tijdens één bezoek worden gedaan. Dat is gemakkelijker en veel minder lastig voor het kind en de ouders, maar gebeurt in de praktijk nauwelijks.

Natuurlijk spelen de patiënten hier ook een rol in. Die zeggen nogal eens: ik heb ervoor betaald, dus ik heb recht op die behandeling of dat medicijn. Los van dat het een irritante houding is, maakt deze de zorg onnodig duur. Een beetje meer naar het grotere plaatje kijken zou op zijn plaats zijn.  

Generatie Z

Zo wordt de nieuwe generatie genoemd, die tussen 1995 en 2012 geboren is. Het is een  zap- en netwerkgeneratie die altijd en overal online is en die de razendsnelle technologische ontwikkelingen vrijwel moeiteloos kan bijhouden. Sterker nog, zij zijn hun eigen ICT-specialist en groeien op in een wereld waarin netwerken en delen de gewoonste zaak van de wereld zijn.  Ze zijn vaak beter geautomatiseerd dan menig bedrijf en kennen de laatste snufjes. Duizenden euro’s uitgeven aan een website zullen ze niet snel doen. Zelf maken ze die in een paar uurtjes en die zijn dan ook nog beter en toegankelijker.

Delen is hun adagium. Dat betekent niet dat je zelf minder hebt. Integendeel, delen betekent in hun ogen vooral  vermeerderen. Zet je bijvoorbeeld een liedje of game online, dan gaat het in een mum van tijd viraal. Dat was bijvoorbeeld het geval bij de Ice Bucket Challenge.  Er werden zo’n anderhalf miljoen filmpjes op You Tube gezet en dit leverde in no time zo’n 200 miljoen dollar extra op voor onderzoek naar ALS.  Dergelijke acties werken in hun ogen heel wat beter dan geld in de collectebus gooien of automatisch overschrijven aan goede doelen. Zij dragen liever financieel bij aan hedendaagse ontwikkelingen en initiatieven die zij belangrijk & innovatief vinden en die de wereld een stukje beter maken, zoals bijvoorbeeld The Ocean Clean Up van de 20- jarige student Boyan Slat, die een ingenieuze installatie bedacht waarmee hij het plastic afval uit zee wil halen.

Daarnaast heeft generatie Z  door de nieuwe technieken de mogelijkheid om zelf hun kleding, voorwerpen, gadgets of zelfs huizen 3-D uit te printen. Sowieso zijn ze eraan gewend dat alles onmiddellijk beschikbaar is: het downloaden van muziek, films of programma’s is zo gepiept. De digitale wereld is hun wereld en ze zijn er vast van overtuigd dat daar de oplossingen vandaan zullen komen. Hun slogan: vraag het ‘the crowd in the cloud’.

Het moge duidelijk zijn dat mensen van de generatie Z over ’t algemeen niet meer voor vaste banen of vaste arbeidsrelaties kiezen. Ze gaan daarheen waar ze hun talenten kunnen inzetten en dat kan zo’n beetje de hele wereld zijn. Generatie Z is grenzeloos optimistisch, zou je kunnen zeggen, ook al is dat rationeel niet altijd te verklaren.

De betekeniseconomie

Er is in onze cultuur een omslag gaande die tegenwoordig samengevat wordt met het woord betekeniseconomie. In plaats van dat mensen en bedrijven voornamelijk bezig zijn om alsmaar meer geld te willen verdienen, zijn er steeds meer mensen, groeperingen en bedrijven die willen dat wat zij verkopen, maken of aan de man brengen iets toevoegt aan de levens van mensen. Soms ook willen ze een probleem oplossen en beginnen daarom een bedrijf.  

Het gaat  hen niet om winst of om puur handelen  vanuit een businessidee,  maar om maatschappelijk van betekenis te zijn en waar mogelijk iets toe te voegen aan de levens van mensen. In deze nieuwe stroming bekommert men zich om  welzijnsbevordering, verantwoordelijkheid nemen, geen schade berokkenen aan de planeet of het verkleinen van de sociale ongelijkheid.

Een mooi voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld Campbell. Zij brachten onlangs Campbell Nourish op de markt, een speciale, hypervoedzame soep, die ze speciaal voor dakloze mensen hebben ontwikkeld. Met één zo’n kop soep per dag krijgen ze alle essentiële voedingsstoffen binnen. Een ander initiatief is de stichting ‘Sheltersuit’,  die warme wind- en waterbestendige jassen of slaapzakken heeft ontwikkeld, speciaal voor dakloze mensen die op straat moeten leven.

Een ander voorbeeld zijn de eigen gerunde supermarkten die op diverse plaatsen ontstaan, omdat mensen deze belangrijk vinden als een soort waardengemeenschap voor een dorp of de buurt. Soms kiest men daarbij ook bewust voor gezonde en biologische producten én eerlijke prijzen. Men moet er zijn brood  mee kunnen verdienen, dat is duidelijk, maar het moet ook de buurt en de omwonenden ten goede komen. Soms ook neemt men speciaal mensen aan die geen werk hebben of in een moeilijke situatie verkeren, zodat zij een zinnige daginvulling krijgen. Of men creëert bewust een koffiecorner waar mensen gemakkelijk met elkaar in contact komen.

De laatste zaken zijn misschien niet hemelbestormend, maar er wordt wel gekeken hoe men kan bijdragen aan het geheel en hoe er een meerwaarde kan worden geleverd. Men kijkt in ieder geval verder dan de eigen neus lang is en creëert op de een of andere manier een meerwaarde.

Deze verandering wordt mede in gang gezet, omdat een aantal zaken tegenwoordig vrijwel gratis is, zoals bijvoorbeeld informatie. Iedereen kan die zelf zoeken en vinden en daar zijn voordeel mee doen. Maar ook de toename van zonne-energie, waarbij de zon in feite de energieleverancier wordt, maakt dat die hele markt verandert en aan het verschuiven is. Deze ontwikkeling zal er waarschijnlijk toe leiden dat energie op den duur gratis wordt.